ref: refs/heads/v3.0
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
SON DAKİKA
00:53 Bakan Tunç: Uludağ’ki otel yangınının tüm yönleriyle  aydınlatılması için  soruşturma hassasiyetle yürütülüyor 
00:39 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımız Göktaş, bakanlık personeli ile bayramlaştı
00:36 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ramazan Bayramı vesilesiyle AK Parti teşkilatlarına video mesaj gönderdi…
00:23 Ekrem İmamoğlu’nun teslim etmediği telefonunun HTS kayıtlarına ulaşıldı
00:13 Dışişleri Bakanlığı, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar tarafından yapılan açıklamayı “küstahça” olarak nitelendirdi ve reddetti.
00:13 Bakan Kurum’dan “Uluslararası Sıfır Atık Günü” paylaşımı
09:53 Türkiye’nin petrol üretim üssü halinde gelen Şırnak Gabar’da iki yeni sahada daha üretim başladı…
09:45 Külliye’de Ramazan programına 450 binden fazla kişi katıldı
06:37 Avrupa Savunmasının Geleceği: Trump politikaları gölgesinde yeni bir yol arayışı
00:54 İletişim Başkanı Altun’dan Özgür Özel’in boykot çağrısına tepki
00:40 Ramazan Bayramı dolayısıyla, Polis ve jandarma yolcu gibi otobüslere binip şoförleri denetliyor…
00:27 Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, “Her kim gençlerimizi kamu düzenini bozmaya çağırıyorsa ülkemizin geleceğini karartmaya çalışıyordur”
00:23 TBMM Başkanı Kurtulmuş, Cezayir ve Ürdün Meclisi Başkanlarıyla telefom görüşmesi yaptı…
00:04 Dışişleri: Rümeysa Öztürk için girişimler sürüyor
00:02 Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin sıradan bir ülke olmadığının farkına onlar da varacaklardır”
20:51 Çelik: Fanatiklerin eğitim hakkını engellemesi açık bir faşizmdir
20:38 Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan bayram diplomasisi
18:19 Sapanca Gölü’nde kum fırtınasına yakalanan sporcuların kanoları battı: 15 yaşındaki gencin kanosuna ulaşıldı, arama çalışmaları sürüyor
07:17 SETA 2025 Bahar Dönemi Seminer Programı Başlıyor!
07:00 Suriye’de Yaşanan Son Gelişmeler ve Muhtemel Riskler
TÜMÜNÜ GÖSTER →

Çığ altında nasıl hayatta kalınır?

Çığ altında nasıl hayatta kalınır?
29 Ocak 2022
887
A+
A-

İSTANBUL – UHA HABER / Türkiye’de her yıl irili ufaklı pek çok çığ meydana geliyor. Yoğun kar yağışı ile risk durumu artan çığdan kurtulmak için ilk adım soğukkanlı olmak.

Mine Yagıcı Çiftci
TRT Haber : Mine Yagıcı Çiftci

İş makinesi çığ altında kaldı, operatör son anda kurtuldu. Erciyes’te çığ düştü, 1 kişi hayatını kaybetti. Bingöl’de minibüs geçerken yola çığ düştü…

Kar yağışlarının etkili olmasıyla birlikte benzer haberler daha fazla gelmeye başladı. Çığ, diğer doğal afetler kadar sık görülmese de ölüme varan sonuçlar doğuruyor.

Peki çığ nasıl düşüyor? Çığdan korunmanın bir yolu var mı? Çığ anında ne yapmak hayat kurtarıyor? Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Acil Yardım ve Afet Yönetim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Afşin Ahmet Kaya, çığla ilgili merak edilenleri TRT Haber’e anlattı.

Çığ altında nasıl hayatta kalınır?

Çığı tetikleyen faktörler

Çığ, dağ yamaçlarında özellikle eğimin yüksek olduğu (30-45 derece) yerlerde görülebiliyor. Tabii çığın meydana gelmesi için birden fazla faktörün oluşması gerekiyor. Doç. Dr. Afşin Ahmet Kaya bu faktörleri şöyle sıralıyor:

“Böyle bir eğimin olduğu yerde kar birikmesi, biriken kar kütlesinin bir tetikleyici tarafından hareket etmesi gerekiyor. Tetikleyici dediğimiz nokta ise arazinin durumu, hava durumu, kar tabakasının özelliği ve biraz da insan faktörü nedeniyle ortaya çıkabilecek nedenlerdir.”

Fotoğraf: AA

[Fotoğraf: AA]

Çığın nerelerde gelişebileceği tahmin edilebiliyor. Doç. Dr. Kaya, bunu şu şekilde açıklıyor:

“Farklı yöne bakan yamaçlarda kar kütleleri hangi dönemlerde hareket edebilir, bunu bilebiliyoruz. Mesela kuzeye bakan yamaçlarda, özellikle kışın ortasında çığ oluşma riski yüksek. Yine meteoroloji aslında bunu çok belirgin bir şekilde ortaya koyabiliyor. Kısa sürede ve çok miktarda yağan kara, ‘istikrarsız bir katman oluşturabilecek kar’ diyoruz. Dolayısıyla istikrarsız bir katman oluşması çığ riskini oluşturuyor. Üstüne yağmur yağması daha derin katmanlara doğru kar örtüsünün hem ısısını, yoğunluğunu hem de hareketini artırıyor. O zaman ilkbahar ve ilkbahara yakın yağışlar çığ riski oluşturabiliyor.”

Rüzgar ve sıcaklıktaki artış da çığ oluşumunda etkili olabiliyor. Doç. Dr. Kaya, “Tabaka halindeki kar kütlesi üzerine yağan kar tabakalarının kristalleri eğer birbirleriyle örtüşmüyorsa, bağlanmıyorsa bu kar tabakaları bir eğim boyunca hızla akabilir” diyor.

Grafik: TRT Haber

[Grafik: TRT Haber]

Çığ sırasında ne yapılmalı?

Bir çığ olayına maruz kalınması halinde yapılacak doğru hareketler ölüm riskini azaltıyor. Doç. Dr. Kaya, yapılması gerekenleri şöyle anlatıyor:

“Öncelikle soğukkanlılığımızı muhafaza etmeliyiz. Çığ geldiği anda etrafımızdaki ağaç ya da doğal cisimlere bağlı olarak kaçabileceğimiz, hareket edebileceğimiz bir alan görüyorsak mutlaka bu alana doğru yönlenmeliyiz. Eğer çığ yavaş ve akışı yüksek bir noktadan hareket ediyorsa patika kenarları kurtuluş noktalarımız olabilir. Mesela bu bölgeye kayak için gittiysek hareket kabiliyetimizi kısıtlayabilecek ekipmanları hemen çıkarmamız gerekiyor.”

Grafik: TRT Haber

[Grafik: TRT Haber]

Hayatta kalma yolları

Etrafta ağaç veya benzeri bir cisim varsa tutunmaya çalışılmalı. Bu arada kırılmış ağaç ya da kaya parçalarından korunmak da gerekiyor. Doç. Dr. Kaya, çığ düşme esnasında dipte kalmamak için yapılması gerekenleri, “Çığın daha ilk başındaki kısmıyla karşılaştıysak yerden de destek alarak yüzer gibi -suyun üstünde kalmaya çalışır gibi- çığ yüzeyinde kalmaya çalışılmalı. Ağzımızı sıkıca kapatarak elimizle ağzımızın önüne bir bariyer koymalıyız. Buna bir hava kesesi oluşturma hareketi diyoruz. Böylece sonrasında nefes alabileceğimiz alan oluşturabiliriz. Yine kafamızı sağa sola hareket ettirerek bir alan oluşturulabiliriz” şeklinde sıralıyor.

Bayılma hissi gelebiliyor

Eğer kar kütlesinin dibine doğru gidildiyse yapılacak ilk iş, oturma pozisyonuna geçmek; tamamen zemine inildiyse yerden güç alarak ayağa kalkmaya çalışmak… Bu noktada Doç. Dr. Kaya önemli bir dizi noktanın altını çiziyor:

“Bazen ilk etapta bir bayılma hissi gelebiliyor. Uzmanlar bu konuda şöyle diyorlar: Böyle bir hissin içerisindeyseniz direnmeyin, çünkü insan baygınken daha az oksijen tüketir. Özellikle sırt çantası taşıyan kişilerin, çığ esnasında yüzeyde kalma şansı olabiliyor. Tıpkı suyun üzerinde kalmayı sağlayan yelek gibi çantaların da bu anlamda kişiyi yüzeyde tutabilme özelliği olduğu düşünülüyor. Yine mümkünse bağırabileceğimiz, yanımızda bir ses çıkarabilecek herhangi bir alet varsa kullanmak gerekir. Bir aracın içinde yakalanıyorsak, kornayla, ışıklarla, fenerle dışarıya ses çıkarabilecek ve bizi fark edebilecek uyarıcılara ihtiyacımız var. Oksijeni tüketebilecek, kibrit ve sigara tarzı şeylerden uzak kalmalıyız.”

Grafik: TRT Haber

[Grafik: TRT Haber]

Mart ve aralık ayları riskli

Türkiye’de çığ açısından tehlikeli yerlerin başında Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi geliyor. Doç. Dr. Kaya, mart ve aralık aylarının çığ olaylarının daha sık görüldüğü dönemler olduğunu ifade ediyor:

“Özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nin dağlık kesimlerinde çığ yaşanma potansiyeli yüksek. Yine Karadeniz Bölgesi’nin dağlık kesimleri -özellikle Küre ve Rize dağları- riskli. İl bazlı düşündüğümüzde çoğunlukla karşımıza Bingöl, Bitlis, Tunceli bu anlamda çok aktif olarak çıkıyor. Bunu Şırnak, Bayburt, Siirt, Hakkari takip ediyor.”

Grafik: Bedra Nur Aygün

***
Mine Yagıcı Çiftci

Yazar Hakkında

Mine Yagıcı Çiftci, 1979’da İstanbul’da doğdu. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu. Gazeteciliğe 1997’de henüz öğrenciyken başladı. NTV, Gold News Dergisi, Cordis Group, Memory Dergisi ve Medya Joy gibi yayın organlarında muhabir ve editör olarak görev yaptı. 2018’den beri TRT Haber’de çalışıyor.

[UHA Haber Ajansı, 29 Ocak 2022]

ETİKETLER: ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.